over apostelen en drake n

EN HUN LIEFDES EN LEVEN

Van bijna alle zangers en groepen (m/v) die ik de laatste tien, vijftien jaar leren kennen heb en blijven waarderen ben, weet ik nog precies door wie of hoe ik ze leren kennen heb. Dat is prettig om de herinneringen. Zo werd ik ergens op het einde van de vorige eeuw op Nick Drake gewezen door een aangename passant in mijn leven die zichzelf Apostel noemde – zijn echte naam ben ik zelfs vergeten – en  een  fervent aanhanger was van het Boeddhisme en de Zen filosofie met als mantra tantraseks. Ik was geïmponeerd door zijn eruditie en geïnteresseerd in zijn brede muziekkennis. Toen hij zich echter een rode Seat Ibiza “Sport(!!)” en bijbehorende langbenige ranke blondine (ja, ik geef toe, mét hoog IQ) die zichzelf “Katje” noemde aanschafte, is onze kortstondige vriendschap een stille dood gestorven en is hij uit mijn leven verdwenen.

Dit echter geheel terzijde. Apostel ging maar Nick Drake bleef en over deze laatste wou ik het eigenlijk hebben. Zijn oeuvre is snel verkend, hij maakte slechts drie LP’s (en een paar nummers voor een vierde) en later werden er nog een aantal  compilatie cd’s uitgebracht. Er valt ook niets nieuws meer te ontdekken want Nick Drake is namelijk ook dood. Maar tot op de dag van vandaag blijft hij een vaste waarde in mijn muziekwereld en gaat geen week voorbij zonder dat Drake er minstens een keer passeert.

In het kader van het International documentaire Festival (IDFA) zendt de VPRO elke dag een opvallend portret uit. Gisterenavond was dat “A Skin too Few” een documentaire van Jeroen Berkvens uit 2000. De documentaire is zeer klassiek van opbouw, begint zelfs ietwat melig met een reeks uitgedubbelde en uitfadende stemmetjes, maar wordt al snel een prachtig portret dat een dieper inzicht geeft in het korte leven van een getalenteerd maar getroubleerd mens die het moeilijk had om gelukkig te zijn. Liefdevolle getuigenissen van zijn zus en vrienden/medewerkers worden afgewisseld met de zeldzame foto’s van de singer-songwriter en mooie locaties van de omgeving waar hij zijn leven doorbracht. Warm en ontroerend, sec maar pakkend,  sober zonder een spoor van valse emotie of sensatiezucht.

nickdrakeDrake groeit op in een welstellend Engels gezin uit de hogere burgerklasse, waarmee hij achtereenvolgens in Birma, India en Engeland verbleef. Zorgende en bezorgde ouders die het beste voorhadden voor hun beide kinderen. Het prototype van “het warm nest” met hoogst culturele en creatieve fundamenten. Nick is een wat verlegen jongen die na het college naar de Universiteit van Cambridge trekt waar hij  Engels studeert maar voornamelijk zijn dagen vult met gitaarspelen, liedjes schrijven en jointjes roken. Zijn muzikaal talent wordt ontdekt en hij maakt een eerste LP. Zijn producer/vriend regelt een reeks concerten maar bij een eerste optreden kan de stille, teruggetrokken jongen die hij is, niet de aandacht van de zaal trekken en hij krijgt het publiek niet kalm. Bindteksten heeft hij niet, en het stemmen van de gitaar voor elk nummer duurt te lang, u kent dat wel. Ontgoocheld en teleurgesteld  na dit concert, weigert hij nog ooit op te treden. Na drie jaar studie moet hij noodgedwongen naar zijn ouderlijk huis terugkeren, blut en  gedesillusioneerd, met een uiterst laag zelfbeeld. Hij slikt alsmaar meer anti-depressiva en uiteindelijk neemt hij een overdosis. Gewild of niet, dat is niet duidelijk. Zijn zus haar standpunt is dat wel. Volgens haar heeft hij heeft nooit bewust voor zelfmoord gekozen, maar denkt ze dat hij eerder op een dag gewoon de pillen die toch voorhanden waren, allemaal tegelijk ingenomen met de bedenking: “What the hell, either I die or I live and things will be changed, something different will happen…”

Een paar dingen vielen me op.

Nick is a legend. En dat is eigenlijk niet omdat hij zoals je zou vermoeden aan de voorwaarden van de Poète Maudit voldoet. Hij drinkt niet, hij is geen geweldenaar, hij leeft niet aan de rand van de maatschappij. Hij gebruikt enkel wat soft-drugs en stelt zich existentiële vragen, maar verder is het een behoorlijk brave  en onopvallende jongen en een echt romanticus. Maar waarom ik NIck a legend above all zou durven noemen is omdat er in deze overgemediatiseerde visuele wereld geen enkel bewegend beeld van hem te vinden is als zanger. In de documentaire komen enkel wat beelden over zijn kinderjaren.  Straf vind ik dat. Hij leefde niet in de prehistorie en er zullen ook al voldoende camera’s bij de hand gelegen hebben, maar het is veelzeggend. Was hij zo angstig voor een camera (vermoedelijk) of schatte niemand hem genoeg naar waarde om iets te filmen?

Wat me verder persoonlijk aansprak is hoe hij worstelt met zijn achtergrond. Ook al valt hier in se niets op aan te merken, Drake vervloekt zichzelf omdat hij zich er niet kan van losmaken en er zelfs moet op terugvallen om financiële redenen. Treffend is zelfs hoe gelijkend zijn muzikaal talent is met dat van zijn moeder (je moeder, of all people!) Molly Drake en hoe zijn zus beschrijft wat Drake zelf daarover zou gedacht hebben. “Nick was unconsiously very influenced by her – he may be horrified at the time to have heard this – but I’m quiet certain that he was influenced by her whole chordstructur and by her way of composing.” Opvallend maar zo typisch is nog dat zijn depressie niet enkel veroorzaakt werd door existentiële levensvragen, maar ook door miskenning. Hij zelf verwoordde dat in het nummer “Hanging on a star. “If you deem me so high why am I so low?”. If I am a genius why am I broke??

Ik stel ook nogmaals vast, zonder te wllen veralgemenen, dat de Drake types universeel een tijdloos zijn. U kent ze en ik ken ze en ze hebben altijd bestaan. De geliefde buitenstaanders. Sommige putten godweetwaaruit de moed om een lang leven lang een zware rugzak met levensvragen en fundamentele onrust mee te sleuren en andere kunnen niet anders dan het  (te vroeg)  opgeven.  Molly Drake beschreef het treffend in onderstaand gedicht, de titel van de documentaire verwijst hier naar.

The Shell

Living grows round us like a skin
to shut away the outer desolation
for if we clearly mark the furthest deep
we should be dead long years before the grave.
But turning around within the homely shell of worry,
discontent and narrow joy, we grow and flourish
and rarely see the outside dark that would confound our eyes.
Some break the shell, I think that there are those
who push their fingers through the brittle walls and make a hole
and through this cruel slit stare out across the cinders of the world.
With naked eyes they look both out and in
knowing themselves, and too much else besides.

De schelp

Het leven groeit om ons heen als een huid
die de wanhoop van buiten moet weren
want zouden we de diepste diepten merken
dan waren we dood lang voor het graf
Maar draaiend en kerend in de huiselijke schelp van zorgen,
ongenoegen en oppervlakkig geluk gedijen en bloeien we
en zien zelden het donker van buiten dat onze ogen zou verwarren
sommigen breken de schelp, er zijn er ook
die hun vingers door de brosse muren duwen en er een gat in maken
om door die wrede spleet over de sintels van de wereld te staren
met onbedekte ogen kijken ze naar buiten én naar binnen
ze herkennen zichzelf en nog veel meer, te veel.

Voor de liefhebbers, een absolute aanrader en nog online te bekijken.

Op de website van het IDFA kan er ook gestemd worden voor de beste documentaire. Zo is er nog een tweede  waar ik jullie wil op attent maken: Carmen meets Borat van Mercedes Stalenhoef. Een film die eigenlijk een portret had moeten worden over de dromen van een jong meisje in Roemenië die zich wil losrukken uit haar troosteloze habitat.  Door het neerstrijken van Sacha Baron Cohen (Borat) en zijn filmploeg uitgerekend in haar dorp tijdens het maken van de documentaire, kreeg het deze  prent plotseling een heel andere wending, even ingrijpend als voor het meisje en haar  dorp. Schrijnend en tragisch.

Advertenties

6 reacties

  1. Mannen die zichzelf apostel noemen en omgaan met vrouwen die zichzelf katje noemen, is sowieso iets heel erg fout aan de hand. Me dunkt dat zijn interesse in mantraseks al evenmin zuiver in de leer was.

  2. Euh… wat is mantraseks?

  3. Een typfoutje. 😉

  4. Ja maar, zo gemakkelijk kom je er niet van af, hoor. Wat is tantraseks dan?

  5. Dat moet u maar aan Aïda vragen. :-p

    http://www.the-tantra-guide.com/tantra-seks.html

  6. TVtip: De documentaire, Carmen meets Borat, wordt woensdag 23 december a.s. uitgezonden op Canvas om 23u05.


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s