de helaasheid van het succes

NU IN DE BIOSCOOP

Een hilarische film. De meest misplaatste definitie in veel recensies de media over “De helaasheid der dingen” van Felix Van Groeningen, de verfilming van het boek van Dimitri Verhulst.

De film is het slachtoffer geworden van het succes van het boek. Ik lees en hoor termen als ‘kaskraker’ en ‘komedie’. Alsof men het over een Kampioenenfilm of een slapstick heeft. Een “Bienvenue chez les Ch’tis” in Vlaanderen. Wie met deze verwachtingen naar de film gaat kijken zal teleurgesteld zijn. Wie niet bekend is met het oeuvre van Van Groeningen ook.  En blijkbaar zaten er nogal wat zo’n kijkers in de bioscoop gisteren. Waardoor ik vooral geïrriteerd was omdat ik geregeld buldergelach hoorde. Want ik zag een een prachtfilm. Een ontroerende, poëtische, nostalgische, melancholische, intrieste, rauwe en confronterende film over het lot en het leven.

Net zoals toen ik het boek gelezen had speelt de film vandaag nog steeds door mijn hoofd. Ik ben er droevig van. Het in beelden zien wat ik in woorden las was aangrijpend. Ja, er komen situaties in die je kan als hilarisch bestempelen. Maar wie er niet tegelijk de immense tristesse in ziet begrijpt niks van het boek, kent niets van dit milieu. Heeft het nooit van nabij meegemaakt en er met dezelfde ogen staan naar kijken als Günther. Of zelfs nog maar van de zijlijn met de geruststellende gedachte dat hij slechts een toeschouwer was. Verwonderlijk hoe van Groeningen als prille dertiger dit milieu treffend weet te typeren. Sommige onvergetelijke fragmenten, zoals de scène waarin de vier broers met Günther in quasi zwart/wit en slowmotion de straat uitlopen ontroeren tot tranens toe. Hartverscheurend mooie beelden. Het camerawerk, de montage,  de muziekscore, het wisselen tussen twee tijdsperiodes, het spelen met kleuren en de verhalende voice-over, ik verwijs hiervoor naar professionele recensies, ik jubel met hen mee. Van Groeningen blijft trouw aan zijn stijl en bevestigt zijn groot talent.

Qua acteurprestaties schitteren Koen De Graeve (Celle) en Johan Heldenbergh (Breejen). De Graeve heeft natuurlijk het voordeel afkomstig te zijn uit het Aalsterse, waardoor het naturel hem iets gemakkelijker afgaat.  Wouter Hendrickx (Nonkel Petrol) en Bert Haelvoet (Koen) moeten er niet voor onderdoen en bewijzen hun talent door het verpersoonlijken van mensen waar je zo direct een echt naam kan op plakken.  Ze zijn het. Meetje (Gilda De Bal) en de volwassen Günther  (Valentijn Dhaenens) zijn uitstekend maar konden me minder beroeren. Deze film brengt me terug op discussie over het gebruik van het dialect. Verkoos Van Groeningen om als basis het dialect van Aalst en omstreken te gebruiken, dan is het toch jammer dat dit niet ten gronde werd doorgevoerd. Het resultaat is een mengeling van plat Oilstersj en iets wat daarvoor moet doorgaan, gesproken door acteurs die niet geheel vertrouwd zijn met de zeer eigen klanken van deze streektaal. Waardoor het authentieke weer wat verloren gaat. Ik vraag me trouwens af of mensen die dit dialect niet kennen alles begrijpen, want de film wordt niet ondertiteld, tenzij in het Frans.

Nog wat vragen: zou de film evengoed begrijpbaar zijn voor mensen die het boek niet gelezen hebben? Heb ik de film kunnen volgen omdat ik het boek las? De film lijkt me eerder fragmentarisch en niet echt verhalend. Pakt de film me sterker omdat ik de streek (nochtans is niet alles in de buurt gefilmd) en zijn mensen zo goed ken? Beïnvloedt deze kennis mijn oordeel? Eigenlijk doet het er niet toe. Ik las dat Dimitri Verhulst niet erg gelukkig was met de film. Ik kan dat niet geloven. Wat ik geloof is dat hij niet achter het ene beeld staat dat er uit gefilterd is om als affiche te dienen, een hoogstens  1 min. durende scène in de film. Misleidend en jammer, maar commercieel helaas begrijpelijk. Wat ik geloof is dat hij niet opgezet is met het opvoeren van zijn familie als komedianten en de hele heisa er rond. (Dat hij trouwens ooit eens bijzonder mooi verwoord heeft in een interview nà een opname van “iets met boeken”.) Niet met het organiseren van een volksfeest in Aalst waarbij marginaliteit als een soort kwaliteit, een levenshouding, een verpersoonlijking van de Aalsterse ziel gepromoot wordt. Als een curiositeit en iets om hoog in het vaandel te dragen.  Als geen ander weet hij deze te typeren en te omschrijven, maar zou hij het echt bedoeld hebben zoals het op de website van de stad Aalst verwoord wordt? Ik begrijp waarom hij daar niet aanwezig was. Maar als ik Verhulst was, zou ik uitermate gelukkig zijn met deze meer dan geslaagde verfilming. En het als een totaalpakket zien. Woorden die beelden worden en beelden die weer woorden worden.  Een geslaagde symbiose. Wat niet van alle boekverfilmingen kan gezegd worden.

Gaat u vooral kijken. Natuurlijk mag de film een kaskraker worden. Omdat dit soort film het eindelijk verdient.

Advertenties

6 reacties

  1. Ik kom uit een ‘burgerlijk’ gezin (moet ik mij schamen?). Heb dus minder voeling met dit onderwerp, maar ik doe mijn best. Een knappe recensie, Aïda of Gerda?, en dat geldt evenzo voor de boekbespreking waarnaar ik even ben overgewipt…

  2. Eerlijk: heb de film gisteravond gezien, en moest bij wijlen bulderlachen – zowat als enige in de gigantische zaal.

    En dat is niet omdat ik het verhaal niet droevig vind, integendeel, maar juist heel herkenbaar (heb wel al ’t een en ’t ander gezien qua platte zuiperijen).

  3. film en boek zijn twee verschillende dingen. Bij het lezen van een boek zie je de dingen voor je in je verbeelding. Iemand anders kan een totaal ander beeld hebben bij het lezen van hetzelfde boek. Daardoor dat de verfilming van een boek in de meeste gevallen erg tegenvalt.
    Ik heb de film nog niet gezien maar hoor veel lovende commentaren.
    Toch maar eens gaan kijken

  4. Aïda, naar mijn aanvoelen staat de bulderlach het begrijpen van de diepe tragiek niet noodzakelijk in de weg. ook ik zou je irriteren met een bulderlach en toch zou er meededogen zijn in mijn hart voor de figuren op het doek.

    Nu off topic.
    Die duim boven die artikels is dat zelfkastijding? Jij schrijft superieur en met een zéér alerte blik voor de omgeving. Zelfs als ik met U (jouw misschien?) van mening verschil moet ik die duim dan omlaag zetten?

    Ik zal nu één keer op die duim drukken zie en dan nooit meer.

    • OK, denk nu niet dat ik helemaal niet kon lachen met de film, zoals ik al zei, er komen gewoon wel hilarische scènes in. En u moest eens weten waarmee ik allemaal hard kan lachen. Het irriteerde me gewoon extra (dat gebeurt nogal snel bij mij) omdat ik al geïrriteerd was door de omgeving en de ellenlange reclameboodschappen waar ik niet kon van wegzappen, door de bende schooljongeren, en dan inderdaad door het aantal bezoekers – en daar ben ik wel van overtuigd – dat naar deze film komt kijken omdat ze denken een bulderkomedie te verwachten en zich dan misschien daarmee ook ietwat teleurgesteld bij die hilarische momenten uitgelaten opluchten. (Ha, toch iets om te lachen!). Waarmee ik zeker niet wil veralgemenen en u, noch (db) ook onder deze onwetenden klasseer. En ik neem het deze mensen niet eens kwalijk; zoals ik ook schreef, commercieel gezien probeert het productiehuis er natuurlijk en begrijpelijk het meeste uit te halen en focust men daarom waarschijnlijk op dit onderdeel, omdat dit ook net het grote publiek aan spreekt. Ik weet echter niet of dit zo’n goed idee is, want het resultaat is dus dat een aantal mensen ferm zullen ontgoocheld zijn.

      En terzijde: tja, ik heb me net hetzelfde afgevraagd: als ik een lezer was, zou ik dan het duimpje moeten aanklikken omdat ik wil zeggen dat ik het eens of oneens ben met de inhoud of omdat ik het logje goed of slecht vind. Ik ben er nog niet aan uit. Misschien moet ik het maar weer gewoon verwijderen. Zo’n duimpje, ik vond dat gewoon eens aanmoedigend. (Maar owee als ik die ene vind die op de duim omlaag klikte – of deed die mens dat nu omdat hij het niet met me eens was of toch omdat hij het logje niet goed vond… wie weet….
      Bedankt trouwens voor het compliment, alhoewel ik daar ook over twijfel. Niet over de oprechtheid van uw compliment, maar over het terecht zijn ervan, als u begrijpt wat ik bedoel.

      • Twijfel U maar niet in de vernieling. Ge zé goe. Basta


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s