oud is nieuw en nieuw is oud

DENNIS POTTER EN DE STEEN DER WIJZEN

Omdat ik me na de openbaring van de inhoud van mijn videocollectie mogelijks geconfronteerd zie met een imagoprobleem, wil ik het even hebben  de inhoud van de VHS-casette die nét naast de show van Diana Ross stond. Een opname van 1994. Een interview van Melvyn Bragg met Dennis Potter. Ik herinnerde het me als legendarisch, vandaar dat het ook nog steeds in mijn videocollectie zit. Ik heb het nog eens bekeken. En het weer volledig uitgekeken (3u). Ik weet niet meer van welke zender het opgenomen is, in die tijd hadden ze nog niet de gewoonte storende logo’s te plaatsen.  En ik heb vastgesteld dat het inderdaad legendarisch is. Dit interview uit 1994 is na vijftien jaar nog even actueel. Alles wordt erin samengevat over goedkope programma’s, kleine budgetten, de onafhankelijkheid van de pers, het gevaar van kradntengroepen. Bepaalde fragmenten zijn zo treffend dat ik ze hier wou publiceren. Maar bij het googelen stootte ik op iets vreemds. Bij The Guardian vond ik het uitgeschreven stuk onder de rubriek: “Great Interviews of the 20th century”. De fragmenten die me het meest troffen zijn hier echter niet in te vinden.

Ik heb dus de moeite genomen om ze even uit te typen, in het Nederlands weliswaar. Het einde van het interview, het fragment waar hij het over zijn laatste werk heeft, staat ook niet in de publicatie, .

(DP) Jij weet dat ook als schrijver een plot waar  een schrijver graag over fantaseert is dat iemand hoort dat ie nog drie maanden te leven heeft, wat met mij gebeurd is. En wie je dan wil vermoorden. Want je hebt alle, … Ik heb mijn ergste gezwel, dat van pancreas, Rupert genoemd. Dat komt nog ‘t meest in de buurt. Want die Murdoch is degene die, als ik de tijd had.. Ik moet schrijven en ik heb de energie niet, maar die zou ik vermoorden. Hij is als geen ander verantwoordelijk voor de vervuiling van ‘n toch al vervuilde pers. En die vervuiling is onderdeel van ‘t vervuilde Britse politieke leven. En onderdeel van ‘t cynisme en de foutieve inschatting van de realiteit die ons politiek debat kapotmaken.

(MB)Je vindt dat ‘t verval heel diep zit, hé?

Ja. Tot mijn droefheid en schaamte. Ik schaam me ook. Maar ‘t kan nog goed komen als de mensen er wat aan willen doen. En niet vluchten in cynisme, wat nu gebeurt. De politiek is van wezenlijk belang. Er moet gekozen worden en we moeten kiezen en niet zeggen: het is één pot nat. Ook al is dat zo. Een politiek dier is echt een dier. Maar de ideeën die schuilgaan achter hun retoriek zijn belangrijke keuzen die we moeten maken.

(MB) Komt dat verval voort uit politiek verval, of iets anders?

(DP) Beide, het is vervlochten, pers en politiek. Alles wordt gecommercialiseerd en dus geef je alles een commerciële waarde. Zo verander je van burger in consument. We zijn nu consumenten. Politiek is een artikel dat verkocht wordt.  Dat zie je gebeuren. Kijk maar naar de BBC. Kijk maar naar TV in ‘t algemeen. Gerespecteerde liberale mensen hebben als argument dat grootte voordelen heeft. Dat werkt voordeliger. Maar dat is gewoon onzin. Een programma kost wat het kost. Een klein bedrijf kan het ook maken. Maar hun gaat het om het eigendom van de communicatiemiddelen. Ze hebben het over de ‘massamedia’ zoals Priestley het formuleerde. Ze hebben het in feite over politiek controle. Hoe is een goede democratie mogelijk als kranten en TV – of dat nu gewone TV is of kabel-TV – steeds meer in dezelfde handen komen? Waar blijven de garanties voor onze vrijheden? Wie zorgt daarvoor? Kijk maar eens naar de gevolgen van al die overnames. Programma’s zijn secundair. Toen jij en ik TV en radio leerden keennen was die wereld paternalistisch. Je kunt het niet zo houden, veranderingen zijn nodig. Maar die wereld stoelde wel op principes  die nu zo ongeveer lachwekkend zijn. Net als in de politiek principes lachwekkend worden. We verwoesten ons leven door dat gebrek aan principes. En de TV erbij. Ik zie het elke week, elke dag. Als ik nu zou beginnnen… mijn eerste programma was in 1960. Die documentaire. Mijn eerste stukken waren in 1965. Ik had een golf van energie dank zij mijn ziekte.  Toen ik me ‘opnieuw uitvond’, als een bewuste daad, zat ik aan de grond. Baan kwijt, twee kleine kinderen en de derde onderweg. Toen schreef ik een stuk en gelukkig vonden ze het goed en gaven me bovendien een opdracht. Ik kreeg de kans om te groeien. Daar heb ik toen mijn hele werkende bestaan aan gewijd. Daardoor ben ik ook zo veel met TV bezig gebleven. Maar als ik nu begon, waar zou ik dan die kans krijgen? Wie geeft al die aandacht en zorg?  Wie ziet nog zoiets?  Waar zijn de toneelstukken gebleven? En de series zijn lopende-bandwerk. Heel voorspelbaar. Je ziet alles aankomen. Dat de TV vergeven is van de clichés komt door de verkoopdrang. Ze weten binnenkort exact wie er wegzapt. Van creatieve mensen, dus regisseurs, schrijvers, ontwerpers, acteurs, producers, wordt steeds geëist dat ze altijd een maximum aan kijkers trekken. En dat is het tegendeel van iets onbekends ontdekken. Het is het tegendeel voor het soort televisie dat vroeger zo heerlijk was.

(MB) Maar als je kijkt naar de jaren ’60 en ’70 en de macht van de Tv en dat er mensen werkten met een goede opleiding, als je dat positief beziet, waarom is het dan rond ’85 zo veranderd? Waarom lieten de mensen en het land zich toen manipuleren?

(DP) Omdat er bezinning nodig was en verandering. We beseften dat verandering nodig was. Ook in de politiek. Zoals de regering in 1945. Er was ook radicalisme, van rechts. Maar toen kreeg je dat aan alles een prijskaartje werd gehangen. En dat prijskaartje werd het enige evangelie. Maar dat evenangelie brandt maar met een heel kil vuur. En als je alles daaraan gaat afmeten worden alle andere overwegingen daaraan ondergeschikt of in zekere zin lachwekkend. Er zijn dingen die ons als gemeenschap samenbinden. Daar zijn ook rechtse dingen bij. Soms weet ik niet of ik links of rechts ben. Ze trekken allebei aan me. Ook de traditie. Ik hou van mijn land, ik hou van Engeland. Als ik in het buitenland ben, wat nu niet meer hoeft,  voel ik echt heimwee. Naar bijna iets abstracts. Ik heb altijd van mijn land gehouden, zonder vlaggen en tromgeroffel en trompetten. En wapperende banieren en militairen met beremutsen en de monarchie en al het uiterlijk vertoon. Mij gaat het om het volk waaruit ik voortkom en waarvan ik hou. Ik verwacht dat anderen dat met hun land en beschaving ook hebben. Maar het is heel moeilijk om daar een prijskaartje aan te hangen. Ze zijn moeilijk te kwantificeren op de manier van Mrs Tatcher en de huidige regering. Met ‘zorgzame samenleving’ bedoelen ze sluit die dure inrichting en zet die krankzinnige op straat. En als ze er niet meer omheen kunnen ritselen ze wat en zeggen ze dat het beter gaat. Of dat de uitgaven per persoon zijn gestegen. Maar wat is er gebeurd?  Wat gebeurt er als jonge mensen in vele steden in dit land geen uitzicht op werk hebben? Het ergste is nog het gepreek.  Ze zeggen: misdaad is een zaak van de misdadiger. Wat is is een leven als je verwacht nooit van je leven werk te krijgen. Als je alleen cynisme kunt verwachten en politieke compensatie. Als er geen andere horizon is dan de nieuwste akelige video en de kabel-TV en de Murdochs en de Sun. Kijk eens een exemplaar van de Sun in. Is dat Engeland? Hebben we onszelf dat aangedaan? Hoe kunnen de mensen van de Sun thuiskomen zonder zich te schamen? Ik zou me kapot schamen als ik daartoe gedwongen was, en soms zijn ze dat.  Ze willen niet werkloos zijn, ze moeten geld verdienen. Sommigen gruwen van hun werk, dat weet ik. Ik heb met ze gepraat. Maar wat een systeem.

Net toevallig deze middag – ik was al sinds gisteren aan dit stukje bezig – hoor ik in Mezzo over Dennis Potter praten. Lap, mijn onderwerp, dacht ik, iemand heeft zich dat interview ook herinnerd. Maar neen, het ging over de release van de DVD van The Singing Detective, een geweldige serie van Dennis Potter die ik u tot slot van dit stukje sowieso had willen aanraden. Vreemde toevalligheid. Aanraden tegelijk met Pennies from Heaven, Lipstick on Your Collar (met Ewan Mc Gregor in zijn eerste grote tv rol), Karaoke en Cold Lazarus.

Mijn casette moet ik ook nu dus ook niet langer bewaren. Het interview is intussen verkrijgbaar op DVD. (Misschien moet ik toch even checken het er integraal opstaat). Een aanrader. Wijze woorden van een stervend man, en naar het einde toe ook bijzonder ontroerend.

(DP) And so … I’m grateful for the chance. This is my chance to say my last words. So, thanks.

Advertenties

2 reacties

  1. Betekent opgenomen worden op IMDB meteen dat er een DVD van bestaat? Ik kan dat nergens terugvinden en na wat rondgesurf op het net vind ik ook niks. Wél een of andere gepubliceerde tekst op Amazon, iets van 24 pag. Ik zou het alleszins graag eens zien.
    En waarschijnlijk toch maar eens The Singing Detective aanschaffen (momenteel via Amazon te krijg voor een redelijk belachelijke 12 euro, incl. verzending). En ik denk dat ik onlangs ook iets over Potter zag in de Knack.

  2. Oei, ik kan me vergist hebben, ik wou dit stukje eigenlijk snel publiceren omdat men niet zou denken dat ik dat nu geschreven had omdat het in mezzo kwam (ja, zo ben ik) en ik heb dat op de valreep nog opgezocht, maar inderdaad niet verder gekeken dan IMDB).
    ’t Is weer eens bewezen. Checken en dubbelchecken.

    http://www.guardian.co.uk/news/video/2007/sep/11/dennis.potter


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s